آسیب شناسی اعتباربخشی بیمارستانهای نیروهای مسلح

تیر ۰۹

آسیب شناسی اعتباربخشی بیمارستانهای نیروهای مسلح

آسیب شناسی اعتباربخشی بیمارستانهای نیروهای مسلح

بایرام نجاتی

دانشجوی ارشد مدیریت بهداشت و درمان

10

اعتباربخشی فرآیندی است که در آن، یک گروه یا سازمان اعتباربخشی، از طریق ارزیابی، به یک بیمارستان، شهرت، اعتبار و رسمیت لازم را به منظور توانایی انجام خدمات خاصی به صورت استاندارد اعطاء می کند. اعتباربخشی از طریق ارزیابی کیفیت فرآیندهای سازمانی و عملکرد آن بر طبق استانداردهای مکتوب، مصوب و منطبق با استانداردها، به وسیله افراد مجرب و متخصص انجام می شود. از سالها قبل، موضوع کیفیت در بیمارستانها مد نظر وزارت بهداشت بود و از طرق مختلف بررسی آن صورت می گرفت، ولی شکل ساختار یافته آن تحت عنوان ضوابط و استانداردهای ارزشیابی بیمارستانی در مرداد ۱۳۷۶ از سوی معاونت درمان و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تنظیم و جهت اجرا به دانشگاه‌های علوم پزشکی ابلاغ شد. پس از سالها ارزیابی بیمارستانها با این دستورالعمل، ارتقای شاخص‌های کیفی الزامی شد و در سال ۱۳۸۵، پنج محور بهداشت و نظافت، مدارک پزشکی و اطلاع رسانی، کمیته‌های بیمارستانی، شاخص‌های کیفی بیمارستان و شاخص‌های کیفی اورژانس تحت عنوان محورهای اصلاح و رتبه بندی، مورد تأکید بیشتر قرار گرفت. پس از بلوغ این استانداردها و گذر از حاکمیت بالینی، به منظور تأکید بیشتر بر به نتایج و اثربخشی درمان و نیم نگاهی به نحوه ارزیابی بیمارستانهای کشورهای مختلف، در اسفند ماه ۱۳۸۹ استاندارد‌هایی تحت عنوان استاندارد‌های اعتباربخشی بیمارستانی در ایران به تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی ابلاغ گردید و قرار شد جایگزین روش مرسوم ارزشیابی بیمارستان‌ها شود.

در خصوص ایرادات موجود در ارزیابی اعتباربخشی فعلی ایران، کارشناسان مرتبط، مواردی را هر چند کوتاه، بیان کرده اند. این موارد را می توان شامل اجباری بودن اعتباربخشی در ایران، عملکردی نبودن استانداردها (بخشی بودن استانداردها)، نبود سنجه هایی برای درمانگاه‌ها و بخش‌ های فوق تخصصی و… برشمرد. در این فرصت، به بیان پاره ای از ایرادات استانداردهای اعتباربخشی در رابطه با بیمارستانهای نظامی(تحت پوشش نیروهای مسلح) می پردازیم.

بیمارستانهای نظامی(Military Hospitals)، شامل بیمارستانهای ارتش، سپاه، نیروی انتظامی و وزارت دفاع بوده که در زیر مجموعه ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت می نمایند. در اعتباربخشی وزارت بهداشت، بیمارستانهای تحت پوشش نیروهای مسلح با همان معیارها و سنجه هایی ارزیابی می شوند که سایر بیمارستانهای غیر نظامی ارزیابی می شوند. با نگاهی به عملکرد بیمارستانهای نیروهای مسلح در زمان صلح که بسیاری از مراجعه کنندگان بخش های سرپایی و بستری از عامه مردم می باشند، این موضوع را تأیید می کند که بیمارستانهای نیروهای مسلح علاوه بر پرسنل نظامی به خانواده آنها و سایر شهروندان خدمات رسانی می کنند.

مأموریت بیمارستانهای نظامی، استقرار در زنجیره تخلیه مجروحین بوده و به عنوان آخرین حلقه در درمان مجروحین ناشی از جنگ می باشد، و بر این مبنا بیمارستانهای نظامی بایستی برای شرایط جنگ و پذیرش بیماران در حوزه های مختلف از جمله جنگهای نوین،NBC و … آمادگی داشته باشند.

این آمادگی منوط به خرید تجهیزات مرتبط، آموزش نیروی انسانی متبحر در این حوزه و اختصاص آنها به نیازهای خود و به طور کلی برآورده نمودن خواسته های ستاد کل نیروهای مسلح می باشد. بنابراین در یک نگاه کلی، بیمارستانهای نظامی دارای فرماندهی دوگانه( Dual Commander ) می باشند. یعنی هم می بایست الزامات وزارت بهداشت را رعایت کرده و هم خواسته های رده های بالاتر نیروهای مسلح را برآورده سازند. مسأله ای که در این جا نمایان می شود این است که بیمارستانهای نظامی برای برآورده نمودن درخواستهای رده های نیروهای مسلح، از جمله خرید بیمارستانهای صحرایی، تجهیز آن، پشتیبانی از آن، به اجبار بایستی بخش قابل توجهی از درآمد خود و همچنین نیروی انسانی خود را صرف آماده نگه داشتن بیمارستان برای مواقع بحران و جنگ نمایند.

بنابراین در شرایط اقتصادی فعلی که به اذعان وزیر محترم بهداشت نیز اکثر بیمارستانهای دولتی زیان ده می باشند، تجهیز و آمادگی بیمارستانهای نظامی برای مواقع بحران باعث می گردد تا بیمارستان توان کافی برای برآورده نمودن برخی از درخواستهای وزارت بهداشت که در سنجه های اعتباربخشی اشاره گردیده است را نداشته باشد. مسأله مهمتر این است که در سنجه های اعتباربخشی، هیچ امتیاز یا سنجه ای در آمادگی بیمارستانهای نظامی در حوزه بحران های اختصاصی خودش اعم از جنگ و غیره لحاظ نشده است. بنابراین بیمارستانهای نظامی ضمن از دست دادن امتیاز سنجه های وزارت بهداشت، هیچ امتیازی برای الزامات درخواستی ستاد کل نیروهای مسلح نیز کسب نمی کنند.

پایه اصلی طرح تحول نظام سلامت که به اذعان خیلی از کارشناسان، جزو طرح های قوی در حوزه سلامت بوده و نزدیک ۲ سال است که در حال اجرا می باشد، تأمین مالی آن بوده و بر اساس همین، ۱۰ درصد از درآمد یارانه ها و ۱ درصد مالیات بر ارزش افزوده برای این طرح اختصاص یافت. وزارت بهداشت برای اجرای طرح تحول نظام سلامت، مبالغی را به بیمارستانهای تحت پوشش خود اختصاص داد. بیمارستانهای دولتی بر اساس بودجه تزریق شده، توانستند امتیاز خیلی از سنجه های اعتباربخشی را که دارای بار مالی بود را کسب نمایند. در این میان، تنها، بیمارستانهای نیروهای مسلح که K دولتی دریافت کرده و به عموم مردم هم خدمات می دهند، از دریافت منابع مالی طرح تحول نظام سلامت محروم ماندند. وزیر محترم بهداشت نیز در همایش رؤسای نیروهای مسلح به این موضوع اشاره کرده و گفتند: در طرح تحول نظام سلامت ما شرمنده بیمارستانهای نیروهای مسلح هستیم. بر این اساس طیفی از سنجه های اعتبار بخشی مانند، وجود پزشک مقیم متخصص قلب در CCU، و … برخلاف بیمارستانهای دولتی که برای پیاده سازی سنجه ها، بودجه دریافت کرده اند، عملیاتی نگردیده و کسر امتیاز را به دنبال داشت.

مورد مهم دیگری که بیمارستانهای نظامی در حوزه اعتباربخشی با آن دست به گریبان می باشند، ارائه اطلاعات بیمارستانی و ثبت آنها در سامانه های آواب و سپاس می باشد. با وجود پیگیری های متعددی که از طرف بیمارستانهای مختلف نظامی اعم از ارتش، سپاه، ناجا و وزارت دفاع مبنی بر محرمانه بودن اطلاعات درخواستی سنجه های اعتباربخشی و منع قانونی در خصوص ارسال اطلاعات صورت گرفت، متأسفانه ارزیابان، امتیازات سنجه ها را کسر و حتی غیر قابل ارزیابی نیز لحاظ نکردند. بر این اساس واحدهای مدیریت اطلاعات سلامت و فناوری اطلاعات موفق به دریافت امتیاز سنجه های مرتبط را نشدند.

موارد مشابه اشاره گردیده در این مقاله  بسیار زیاد بوده و نیاز به آسیب شناسی وسیع دارد. اشکالات موجود توسط بیمارستانهای نیروهای مسلح به ارزیابان و دانشگاه های علوم پزشکی متولی اعتباربخشی اعلام گردیده ولیکن منتج به نتیجه نگردیده است. تنها راهکار، هماهنگی بین ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت بهداشت می باشد. وزارت بهداشت بایستی نگاهی جامع و کامل به مأموریتهای بیمارستانهای نظامی در زمان صلح و جنگ داشته و بر اساس آن بتواند در سنجه های اعتباربخشی مسائل و موارد مرتبط با بیمارستانهای نظامی را لحاظ نماید.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *