سوریه کی به کیه ؟

تیر ۰۹

سوریه کی به کیه ؟

نوشتاری از یک شاهد عینی از حوادث این روزهای سوریه

سوریه کی به کیه   ؟  

سید نقیب

4

جمهوری عربی سوریه درساحل شرقی مدیترانه قراردارد که در سال ۲۰۱۱ جمعیت آن ۲۲م بوده است ۷۴ درصد از جمعیت آن اهل تسنن و ۱۳ درصد آن علویها وشیعیان و۱۰درصد مسیحی و ۳درصد دروزها تشکیل میدهند. از نظر قومیتی هم ۹۰ درصد عرب زبان و۹درصد کردها و۱درصد یهودیها وترکمنها ودیگر اقوام میباشند

۵سال پیش وقتی دومینوی بهار عربی به سوریه رسید کمتر کسی فکر میکرد ۵سال بعد مشکل سوریه به یک مشکل جهانی تبدیل شود وبه یک معادله چند مجهولی غیر قابل حل تبدیل گردد در سالهای گذشته نزدیک به ۴۰۰هزار نفر در سوریه جان خود را از دست داده اند ومیلیونها نفر آواره شده اند،تنها در سال ۲۰۱۵ آمار قربانیان این جنگ داخلی ۲۳۰۰۰نفر گزارش گردیده که ۱۶۰۰۰نفر آن از مخالفین و۷۰۰۰نفر از حامیان دولت بوده اند،

اکثر سوریها به این معتقد هستند که دولت در سالهای حکومت بشار علیرغم اینکه مثل دیگر کشورهای عربی از منابع مالی غنی برخوردار نبوده روبه رشد بوده است که خدمات بهداشت ودرمان با توجه به تحصیلات بشار اسد بارزترین نوع خدمات عمومی دولت بوده است.

ازطرفی حزب بعث سوریه ودولت امن یا همان سازمان اطلاعات سوریه با اقتدار تمام برکشور مسلط بودند وگمان نا ارامی های گسترده جز محالات معادلات حکومت بوده است .اما امان از بی مسئولیتی حکومتهای همسایه که با حمایت وتقویت گروههای مخالف وتضعیف حکومت مرکزی شرایطی را بوجود آوردند که اکنون کل منطقه را درگیر آتش فتنه وتروریستهای افراطی نموده است.دولت سوریه شرایط داخلی و خارجی داشت که باعث شد آن بشود که نباید میشد

شرایط داخلی:

در شرایط داخلی کشوری بود که ملیتهای وقومهای گوناگون با دهها مذهب متفاوت درکنار هم زندگی می کردندوعلویها علیرغم اینکه در اقلیت بودند لایه اصلی حکومت را تشکیل میدادند ودولت به شهرهای اصلی وبزرگ توجه نموده وکمتر امکان توجه به شهرهای کوچک وروستاهها را پیدا کرده بود درکنار این مطالب دولت سعی کرده بود به گروههای مذهبی همانند اخوان المسلمین فضای بیشتری بدهد اما نظامیان با برخورد خشک ونظامی با مردم مقابله میکردند.

شرایط خارجی:

در شرایط خارجی دولت سوریه جز کشورهای محور مقاومت محسوب میشد که خوشایند حکام عرب وکشورهای غربی نبود وتمایل داشتند به هر شکل وبه هر قیمتی شده سوریه را از این جریان جدانمایند واین نشان از بی مسیولیتی کشورهای غربی عربی میباشد که به عاقبت رفتارشان دقت ندارند در حالیکه تجربه افغانستان ولیبی که حمایت از گروههای افراطی بود ودود آن خیلی زود به چشم خودشان رفت قرار دارد.

اکنون کسی نمیتواند آمار دقیقی از تعداد مخالفین مسلح یا گروههای مخالف دولت ارایه نماید آما انچه آمارهای غیر رسمی بیان میکنند حاکی از این است که بیش از ۷۰۰گروه مخالف با بیش از ۲۰۰هزار نیروی مسلح با خواستگاههای متفاوت در سوریه وجود دارند .گروههای کوچک وبزرگی که بخشهای مختلفی از سوریه را تحت کنترل خود دارند وتفاوتهای زیادی باهم دارند.برای اینکه بهتر بتوانیم با فضای موجود در سوریه آشنا شویم از چند زاویه به مسئله نگاه میکنیم:

نگاه سرزمینی :

اکنون بیش از ۶۰درصد خاک سوریه در دست مخالفین میباشد در حالیکه کنترل اغلب شهرهای اصلی وپر جمعیت کشورهمانند دمشق حلب حمص وحماه لاذقیه وطرطوس در دست دولت میباشد ومخافین در ریف این شهرها حضور دارند.

نگاه فرهنگی و اجتماعی:

به نظر میرسد اکثریت اقلیتهای مذهبی در کنار طیف گستردهای از اهل تسنن تحصیل کرده ودارای رفاه اجتماعی بالاترحامی دولت مرکزی وشخص بشار اسد میباشند ودر عوض بخش زیادی از جمعیت روستایی که دولت نتوانسته بود رفاه اجتماعی را برای آنان بوجود بیاورد واز طرفی امکان کنترلهای امنیتی هم بر آنها ضعیف تر بود وباورهای مذهبی قویتری داشتند در آرزوی ایجاد شرایط بهتر وتشکیل یک حکومت سنی در صف مخالفین قرار دارند

نگاه نظامی وفرامنطقه ای:

گروههای موثر در سوریه را میتوان به چهار گروه کلی تقسیم بندی کرد:

گروه اول دولت مرکزی و دفاع وطنی سوریه واصدقا میباشد که شامل نیروهای ایرانی لبنانی افغانستانی عراقی وپاکستانی میباشند والبته روسیه که خود سرفصلی مجزا نیاز دارد واز طریق حضور در لاذقیه وطرطوس علاوه بر کسب اعتبار ابر قدرتی بر دریای مدیترانه نیز احاطه دارد وبا جدیت در حال مبارزه هوایی با کلیه نیروهای مخالف در سوریه میباشد

گروه دوم داعش میباشد که با روحیه تکفیری جهادی واز سراسر دنیا تشکیل شده وشاکله اصلی نظامی آن را بعثیان عراقی تشکیل میدهد وشاکله تفکراتی آنها همان تفکر وهابی عربستان میباشد گفته میشود این گروه بیش از ۵۰ هزار نفر نیروی مسلح دارد واکثر عملیتهای انتحاری مربوط به این گروه میباشد،بیشتر خاک سوریه (البته بیابانی)در تصرف این گروه میباشد شهر رقه پایگاه اصلی این گروه میباشد وبخش زیادی از شهر دیرالزور نیز در تصرف این گروه افراطی میباشد

گروه سوم کردها میباشند که بیشتر در مناطق شمالی سوریه قرار دارند ومورد حمایت آمریکا میباشند کردها در حال حاضر با داعش وبرخی از گروههای مسلحین همچون جبهه النصره درگیر میباشند وشهرهای حسکه عفرین وکوبانی از مهمترین پایگاههای محل حضورشان میباشد.

اما گروه چهارم که شامل باقیه گروههای مسلحین میگردد شامل طیف گسترده ای از مخالفین دولت میباشد،باشروع ناآرامیها اولین گروهی که مسلحانه در مقابل دولت مرکزی قرار گرفت نظامیان جداشده از بدنه ارتش بودند که به نام ارتش آزاد در صف مخالفین قرار گرفتند وهم اینک نیز این گروه در زیر مجموعه خود دهها گروه ریز ودرشت دیگری را دارد وعمده فعالیت آن در اطراف دمشق متمرکز میباشد هر چند در استانهای شمالی نیز حضور فعال دارد پیش بینی میشود این گروه بیش از ۵۰۰۰۰ فرد مسلح در اختیار داردواز طرف ترکیه حمایت میگردد.

در سال ۲۰۱۳ عمده گروههای مخالف با تشکیل اتحاد جدیدی گروه جیش الفتح را تشکیل دادند که در یک طرف آن جبهه النصره وابسته به القاعده وقطر وجود داشت و در یک سر آن احرار الشام وابسته به ترکیه و۵گروه دیگر قرار داشت ،جیش الفتح در جبهه های نبرد موفقیتهای چشمگیری به دست آورد وپس از تصرف ادلب این شهر را پایگاه اصلی خود قرار داد به نحویکه اگر مداخله ایران وروسیه نبود سقوط دولت مرکزی قریب الوقوع مینمود.

گروه جبهه النصره به سرکردگی ابو محمد جولانی بخش زیادی از نیروهای آن را خارجیها تشکیل میدهند وبا توجه به بیعت جولانی با ایمن الظواهری شاخه القاعده در سوریه میباشد این گروه اگر چه ادعا دارد نگاه تکفیری به دیگر مذاهب وگروهها ندارد اما در عمل رفتار آنها چیز دیگری میگوید برخی منابع آمار نیرویی این گروه را ۲۰۰۰۰هزار نفر تخمین میزنند وبا توجه به اینکه از دل داعش بوجود آمده بیشترین شباهت را به داعش دارا میباشد وبعد از داعش بیشترین عملیاتهای انتحاری مربوط به این گروه میباشدو شهر ادلب پایگاه اصلی آنها میباشد.

جیش الاسلام به سر کردگی زهران علوش معدوم از عمده گروههای مخالف دولت میباشد که در ریف دمشق ودر شهرهای دوما ودرعا فعالیت دارد این گروه خواهان تشکیل حکومت تسنن به سبک معاویه در سوریه میباشد وحدود ۲۰۰۰۰نیروی مسلح در اختیار دارد و مورد حمایت عربستان میباشد

جبهه اسلامی آزادی بخش سوریه این گروه در سال ۲۰۱۲با اتحاد ۲۰ گروه تروریستی از جمله گردان فاروق گردان توحید گردان فتح گردان های اسلام گردان عقاب های شام و شورای انقلابیون دیر الزور تشکیل شده است اعتقادات این گروه به وابسطه گروههای تشکیل دهنده مابین سلفی معتدل وافراطی میباشد

گروه احرار الجزیره یک گروه از قبیله شمر است که یکی از بزرگترین قبایل نجد در عربستان با ۱.۵ م عراق با ۳م وسوریه ۵۰۰هزار نفر میباشد

صقور العز با ایدیولوژی سلفی جهادی بوده وار زیر مجموعه های النصره میباشد

حرکه شام الاسلام یک گروه سلفی جهادی است که اکثر آن را وهابیهای مراکشی تشکیل میدهند واین گروه تاکنون با النصره احرار الاشام وداعش همکاری عملیاتی داشته است

گروه خراسان از زبده ترین اعضای القاهده از کشورهای افغانستان پاکستان و حتی چچن تشکیل شده ومهارت آنها در بمب سازی وعملیاتهای چریکی میباشد

فاستقم کما امرت گروهی است که در سال ۲۰۱۲ اعلام موجودیت کرده وشامل ۴گردان شهر حلب لواحلب الشهبا لوا الاسلام وتیپ صلح میباشد

لشکر ۱۹ ملقب به فرقه ۱۹ در سال ۲۰۱۳ برای متحد کردن جناح های مختلف در حومه غربی شهر حلب تشکیل گردید ودر ژانویه ۲۰۱۴ به ایتلاف جدید به نام ارتش مجاهدین پیوست تیپ انصار گردان امجد گردان انصار الخلیفه تیپ قدس تیپ خان عسل تیپ شویوخ گردان مهاجرین وتیپ جند الحرمین از گروههای وابسته به این گروه میباشد

ارتش مجاهدین یک گروه دیگر متشکل از چند گروه تروریستی دیگر مباشد که هدفشان مبارزه با داعش و تصرف چاههای نفتی این گروه وتامین مالی خودشان میباشد

در مجموع شمال شهر حلب ازیکی از نقاطی میباشد که روزانه شاهد در گیری این ۴گروه عمده با یکدیگر میباشد.بنابراین به نظر میرسد متاسفانه سوریه راه حل قطعی نظامی ندارد و با این پیچیدگی گروهها راه حل قطعی سیاسی هم بسیار مشکل میباشد حتی چنانچه روزی بشار اسد در قدرت نباشد این گروهها اینقدر باهم اختلاف دارند که به راحتی ودر صلح نمیتوانند در کنار هم زندگی نمایندواین عبرتی است برای مردمانی که عبرت میگیرند که به حمایتهای خارجی دلخوش نکنند

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *