قطار جهادی سلامت

تیر ۰۹

قطار جهادی سلامت

قطار جهادی سلامت 

روح الله قائدامینی

دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی

 fanog1

این کارِ اردوهاى هجرت و حرکت عظیم بسیج سازندگى یکى از برکاتش خدمت‌رسانى است که میلیونها نفر از این خدمت شما به صورت مستقیم بهره‌مند میشوند. از لحاظ مادى، از لحاظ امور روزمره‌ى زندگى، از لحاظ معنوى و هدایت، بهره‌مند میشوند. شما اگر درس قرآن هم آنجا ندهید، خودِ حضور یک جوان مؤمن و متدین و متشرع در یک مجموعه‌ى روستائى، در بین جوانان، در بین مردم، مظهر مجسم آیه‌ى قرآن است؛ آنها را به دین، به انقلاب، به معنویت، سوق میدهد. «کونوا دعاه النّاس بغیر السنتکم»؛ شما با عمل خودتان مردم را به ایمان، به اسلام، به دین دعوت می‌کنید. این خدمت‌رسانى است؛ خدمت‌رسانى مادى و خدمت‌رسانى معنوى. از این مهم‌تر، خدمتى است که شما به خودتان می‌کنید؛ استعدادهاى درونى خودتان را فعال می‌کنید؛ به بالقوه‌هایى که در وجود شما هست، فعلیت می‌بخشید؛ تجربه پیدا می‌کنید؛ با زندگى مردم آشنا می‌شوید؛ این حصارهاى طبقاتى شکسته می‌شود؛ واقعیت‌هاى زندگى را لمس می‌کنید؛ در خودتان شعف و بهجت خدمت‌رسانى را احساس می‌کنید و این احساس را در وجود خودتان زنده می‌کنید. کسى که لذت خدمت و کار را بچشد، از کار خسته نمیشود…جوانى که این لذت را در وجود خودش کشف کرد، از خدمت خسته نمی‌شود؛ این هم فایده‌ دوم که فایده‌ بسیار بزرگى است.(  بیانات مقام معظم رهبری امام خامنه ای(مد ضله العالی) در جمع جهادگران ۳۱/۶/۸۹)

ضرورت جهاد سلامت:

ورود جهاد به عنوان مقوله جدیدی در ادبیات انقلاب چون ستاره ای بر گنبد مینا توانسته مبنای حفظ کشور در مقاطع حساس و نفسگیری چون دفاع  مقدس باشد. این واژه حتی این روزها ناجی نهضت بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه و روشنگر دل های تمام آزادی خواهان جهان شده است. همین واژه بود که از ابتدای ورودش چون موتوری، محرک تلاش های خارج از وصف جوانان انقلابی و متعهد ایران اسلامی در برابر همه توطئه های دشمنان و بدخواهان کشور و نظام و طلیعه امیدی برای دوستان و یاوران ایران و انقلاب اسلامی در بسیار از عرصه ها بوده است.

پس از وقوع انقلاب اسلامی، جهاد با سازندگی در کشور شروع شد و همین جهاد کشور و انقلاب را به بسیج رساند و حالا همین شجره طیبه در سایه سار ولایت مطلقه فقیه بار دیگر مولد جهادی دوباره در ابعاد گوناگون بویژه سازندگی و محرومیت زدائی در تمامی عرصه ها گشته است و یکی از این عرصه ها سلامت و بهداشت و درمان بویژه در مناطق محروم، کم برخوردار ، مرزی و صعب العبور کشور بوده  هست.

بیانات امام خامنه ای عزیز در طلیعه این مقال فرصتی است که بدانیم چرا پزشکان، پیراپزشکان، پرستاران و سایر اصحاب سلامت کشور که عقبه افتخار آمیز دفاع مقدس هشت ساله را  چون گوهری در دل خویش جای داده اند، وارد مقوله جهاد و جهادی گری شدند. اگر بخواهیم بر ضرورت وجوب جهاد در عرصه سلامت کشور سندی بیابیم همین فرمایش معظم اله کافی و وافی و بسنده است.

جهاد سلامت چگونه شکل گرفت:

حضور مخلصانه پزشکان و پرستاران فداکار و بسیجی در دفاع مقدس که در روزهای آتش و خون در قالب تیم‌های اضطراری در خطوط مقدم نبرد، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های صحرایی به رفع آلام مجروحان می‌پرداختند، زمینه‌ای شد تا پس از جنگ تحمیلی این حاملان پیام پایداری و استقامت به عنوان بخشی از بدنه تنومند بسیج، به منظور اعتلاء و اشاعه فرهنگ مقدس و معنوی ایثار و شهادت در جامعه پزشکی و دانشگاهی کشور و ثبت و انتقال تجارب و مواریث گران‌بهای دفاع مقدس گرد هم آیند. با تشکیل بسیج جامعه پزشکی در سال ۷۴ که با انتخاب و فعالیت نخستین شورای مرکزی بسیج جامعه پزشکی همراه بود، این حرکت ارزشمند سرعت و توان بیشتری کسب کرد و از آن تاریخ تاکنون فعالیت چشمگیری در عرصه های کارشناسی حوزه سلامت، علمی،بهداشتی، درمانی و فرهنگی توسط بسیج جامعه پزشکی صورت گرفته است.

از اهداف سازمان بسیج جامعه پزشکی گسترش و اشاعه تفکر دینی، ایثار، شهادت و فرهنگ مقدس و معنوی بسیج در جامعه پزشکی کشور، تلاش در راه گسترش و ارتقاء اخلاق پزشکی و ارائه الگوهای علمی و عملی، ارائه خدمات رایگان به بیماران در مناطق محروم و صعب العبور است. حال با وجود اینکه در کشور سعی شده اقدامات زیادی جهت ارائه خدمات درمانی رایگان در مناطق محروم ایجاد شود ولی گاهی ناهماهنگی میان دستگاه‌های مختلف همچون سازمان داوطلبان هلال احمر، بسیج دانشجویی، بسیج جامعه پزشکی و … باعث شده برنامه‌ها  منسجم شده و به صورت مداوم و پیوسته انجام نشود. ناهماهنگی که در واقع بسیج جامعه پزشکی خواستار اصلاح آن بوده و بر لزوم ساماندهی همه گروه‌های جهادی بهداشت و درمان تاکید دارد. از طرفی نیز بسیاری از جهادگران حوزه سلامت معتقدند حمایت‌های لازم از جانب مجلس انجام نگرفته و افزایش مساعدت‌های دولت و مجلس ضرورت دارد.

وقتی گزارش فعالیت های  جهادی بسیج در عرصه محرومیت زدائی بهداشت و درمان به متولیان سلامت ارئه گردید؛ وزیر بهداشت و درمان متولی ارائه خدمات درمانی در مناطق محروم با بسیج جامعه پزشکی دانسته است و تاکید نموده در صورتی که این مساله و رویکرد انسجام داشته باشد و محقق شود همه گروه‌های جهادی سر و سامان خواهند گرفت و تنها مرجع ارائه خدمات جهادی در حوزه بهداشت و درمان می‌تواند، بسیج جامعه پزشکی باشد. بسیج جامعه پزشکی توان ساماندهی همه فعالیت‌های جهادی را در حوزه بهداشت و درمان دارد. البته از نظر امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی باید حمایت‌های بیشتری در این زمینه انجام شود. بسیج جامعه پزشکی در واقع باید تجمیعی از گروه‌های جهادی باشد تا خدمات به مردم در مناطق محروم به صورت منسجم ارائه شود.

اهداف جهادسلامت:

از ارائه خدمات امدادی و درمانی چند هدف عمده دنبال می شود: ایجاد، حفظ و ارتقای روح جهاد در بین کارکنان عرصه سلامت کشور، ارئه خدمات مراقبت از سلامت با کیفیت در مناطقی که سطح دسترسی ها به اینگونه خدمات بسیار پائین است، توسعه و ارتقای سطح هماهنگی ها بین بسیج و سایر متولیان عرصه مدیریت بحران سلامت، توسعه مانورهای مدیریت بحران و پدافند غیر عامل در حوزه سلامت کشور، توسعه اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت از طریق کاستن سطح هزینه ها و ایجاد بهره وری، توسعه و ارتقای شاخص های ملی سلامت از طریق حفظ و ارتقای شاخص های بهداشتی در مناطق محروم و کم برخوردار، یاری گر نظام سلامت به عنوان یک بازوی توانمنددر تمامی عرصه ها و مطالبه گری تحقق اهداف قانون اساسی، قانون توسعه کشور، سند چشم انداز و سیاست های ابلاغی سلامت از سوی مقام معظم رهبری( دامه برکاته).

مروری بر عملکرد جهاد سلامت در ۵ ساله اخیر

کمتر کسی در حوزه سلامت وجود دارد که در فرهنگ جهادی و ارائه خدمات به مردم در مناطق محروم همکاری نکند. به گونه ای که نتایج یک تحقیق میدانی نشان داده که ۷۰ درصد پزشکان  و پرستاران و پیراپزشکان و بهداشتی خصوصی و دولتی آماده همکاری با بسیج جامعه پزشکی  در عرصه های جهادی به صورت رایگان هستند. در پنج سال گذشته این سازمان موفق شده به بیش از ۱۰ میلیون نفر خدمات مراقبت از سلامت به ارزش ریالی بیش از ۱۱۰ میلیارد تومان در مناطق محروم و کم برخورار و مرزی و امنیتی بصورت رایگان ارایه دهد. این خدمات در قالب اعزام تیم های بهداشتی و درمانی عمومی و تخصصی، اعزام تیم های تک تخصصی و فوق تخصصی جراحی و برپائی بیمارستان های ثابت و صحرائی بوده است.  اعزام سالیانه بیش از ۶۰۰۰ تیم بهداشت یدرمانی عمومی و تخصصی، ۷۰ تیم تک تخصصی و فوق تخصصی و برپائی ۷۰ بیمارستان صحرائی و ثابت گوشه ای از اقدامات بسیجیان جامعه پزشکی کشور می باشد. شکل‌گیری فعالیت‌های جهادی بسیج جامعه پزشکی در سراسر کشور با همکاری موسسات سلامت محور امکان‌پذیر است و دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور، معاونت بهداشت و درمان نیروهای مسلح، معاونت بهداشت و درمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جمعیت هلال احمر، تامین اجتماعی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، بهزیستی و خیرین از عوامل تشکیل دهنده اقدام جهادی سلامت به شمار رفته و به عنوان اتاق فکر فعالیت‌های جهادی سازمان بسیج جامعه پزشکی هستند.

تاثیر جهاد سلامت بر  عملکرد دانشگاه های علوم پزشکی

فعالیت های جهادی در عرصه سلامت در کشور با محوریت بسیج جامعه ی پزشکی و در راستای اهدافی مانند توسعه ی شاخص های ملی سلامت، توسعه ی عدالت اجتماعی و شاخص های رفاه در مناطق محروم، توسعه ی فعالیت های مرتبط با مدیریت بحران انجام می شوند. هماهنگی بین ارگانها، مهمترین شاخصه ی چنین اقداماتی است و تجربه ی چندین ساله فعالیت های جهادی سلامت، نشان می دهد که تنها با هماهنگی و همراهی دست اندرکاران می توان به اهداف مذکور دست یافت.  و باید برپایی فعالیت های جهادی سلامت و انجام اقدامات بسیج محور، گامی در راستای توسعه ی عدالت اجتماعی، بهبود دسترسی و ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده به بیماران باشد. آثار کوتاه مدت و بلند مدت اقدامات جهادی سلامت، حضور پزشکان و بهداشت یاران در عرصه های جهادی موجبات ایجاد احساس رافت و همدلی بین مردم و مسئولین نظام را فراهم می آورد و در بلند مدت می توان با تعیین اولویت خدمات رسانی و تقویت نظام ارجاع، افق توانمندی جامعه ی پزشکی در مواقع بحران و توسعه و تحکیم مبانی انقلاب اسلامی را ترسیم نمود. مهمترین نقش دانشگاه های علوم پزشکی را در اقدامات جهادی نظیر برپایی بیمارستان صحرایی، توسعه ی اخلاق پزشکی و طبابت حکیمانه در بین دانشجویان و رزیدنت ها عنوان کرد بگونه ای که نخبگان و اساتید نیز نقش راهبری و هدایت پزشکان و رزیدنت ها و همچنین تلاش در راستای دستیابی به اهداف آموزشی در مدیریت بحران را عهده دار هستند. چشم انداز اینگونه اقدامات دستیابی به نظام سلامت و رفاه اجتماعی متناسب و درخور شان ایران اسلامی خواهد بود و می توان امیدوار بود که چنین اقداماتی منشا بروز و ارائه ی خدمات مراقبت از سلامت عادلانه و با کیفیت و ارتقای سطح سلامت جسمی، معنوی، روحی و اجتماعی ایرانیان باشد.

جهاد سلامت ؛ جهاد علمی:

وقتی زلزله بم رخ داد، حضور پزشکان، پیراپزشکانف پرستاران و عناصر بهداشتی بسیجی به عنوان یک نقطه اتکا برای همگان بود. در سالگرد این فاجعه عظیم نخستین کنگره بین المللی سلامت در حوادث و بلایا برپاشد. در این کنگره نتایج فعالیت های پژوهشی و علمی بسیجیان داوطلب موثر در مدیریت بحران در این حادث عظیم بصورتی درخشان ارائه شد و همین شد که از این پس تمامی فعالیت های جهادی عرصه سلامت رنگ و بوی علمی به خود گرفت  و همین چنند روز پیش که هفتمین کنگره بین المللی دوسالانه سلامت در حوادث و بلایا برگزار شد، آنچه از همه چیز مبرهن تر بود همان اصل علمی بودن جهاد سلامت بود چون تمامی آنان که آمده بودند تا نتایج تحقیقات خود را در عرصه سلامت به رخ جهانیان بکشانند، همان بسیجیان جهادگر جامعه پزشکی بودند که در تمامی برنامه های جهادی حضوری چشمگیر، موثر و استادانه داشتند و آنچه از همه مهمتر بود حضور دانشجویان تخصصی علوم سلامت در این عرصه بود.


نتیجه گیری:

ارتقای فرآیند جهادی حوزه سلامت اقداماتی را می طلبد تا هر روز بهتر از گذشته بتواند مسیر پویای خود را بیابد و به اهداف مقدسش دست بیابد. مطمئنا تشکیل قرارگاه جهادی سلامت به مسئولیت وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی و سوق دهی تمامی حرکات جهادی این حوزه به این قرارگاه می تواند در ایجاد هم افزائی ها و بهبود اقدامات و درنهایت تعالی فعالیت های جهادی سلامت منجر شود و این میسر نمی شود مگر با یک خواست ملی که از پشتوانه حاکمیت برخوردار باشد. پشتوانه ای متکی براسناد بالادستی سلامت و اهداف مقدس نظام اسلامی. تشکیل این قرارگاه جهادی و تعمیم آن به استان ها با هماهنگی هائی که حاصل خواهد شد راه را برای ارزیابی عملکرد اینگونه فعالیت ها و در نهایت رتبه بندی اقدامات خواهد گشود و سبب خواهد شد تا قطار جهادی سلامت با سرعتی در خور شان و با کیفیتی مثال زدنی در مناطق مورد نیاز و در حوزه های مناسب به حرکت درآید و صدای سوت این قطار به گوش تمامی جهانیان برسد و انشالله به جائی برسیم که رفاه و سلامت  ولائی را به عنوان یک الگوی جهانی عرضه کنیم، سلامتی برخاسته از دانش بومی، همت جهادی و تکیه بر تعالیم و مضامین ایرانی و اسلامی چون طب سنتی و با روحیه انقلابی که به سادگی و هزینه اندک پاسخگوی رفع تمامی خواسته های بشر در حوزه سلامت بصورت علمی و مبتنی بر مستندات و شواهد علمی برجسته باشد.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *