بهم ۱۷

متاسفانه عکس امام عمل کردیم!

گفتگویی با دکتر احمد توکلی نماینده مجلس شورای اسلامی

متاسفانه عکس امام عمل کردیم!

به کوشش : اسماء امیدی

تنظیم: محسن شهریور،احمد وحیدی

 

6

اشاره :

دکتر احمد توکلی نامی شناخته شده در عرصه عدالت خواهی و مبارزه با فساد است این نماینده نام آشنای مجلس شورای اسلامی سالهاست در این سنگر به فعالیت مشغول است و علاوه بر نمایندگی مردم در مجلس سازمان مردم نهاد دیده بان عدالت و شفافیت را نیز اداره می کند ، گفتگوی کوتاه ما با ایشان را در ادامه می خوانید.

**

آقای دکتر با سلام واحترام به عنوان سوال اول بفرمایید بحث اشرافی گری یا ساده زیستی در بین مسولان و مردم چه نقاط افتراقی را دارد؟

بحثی که در مورد اشرافی گری هست این است که در ارتباط با رفتار و سلوک کارگزاران حکومت است نه جوانان. وقتی ما در مباحث سیاسی اسلام صحبت می کنیم و از ارزش های حکومت اسلامی یاد می کنیم، بحث اشرافی گری مربوط می شود به رفتار و سلوک کارگزاران حکومت.

اما راجع به جوانان این بحث شکل دیگری پیدا می کند. جوان با توجه به دست رنج خودش حق دارد زندگی همراه با آسایش و زیبایی در حد عرف جامعه برای خود و خانواده اش فراهم کند.

ولی مسئولان کشور که اسم اسلام را بر خود می گذارند باید ساده زیستی پیشه کنند و علت آن چند چیز می باشد.

بالاخره در جامعه توزیع درآمد متفاوت است و ممکن است عده ای به طور نسبی از نعمت های دنیا کمتر بهره مند باشند و تحت تاثیر فشار فقر نسبی هستند و حتی ممکن است شرایطی پیش بیاید که عده ای دچار فقر مطلق باشند که حتی نتوانند حداقل مایحتاج زندگی خودشان را فراهم کنند. حال اگر مسئولین کشور ساده زیست باشند و تجمل گرایی نکنند مردم آرامش خاطر بیشتری دارند و چون مسئولین را الگوی خود قرار می دهند از اینکه در فقر نسبی و یا حتی مطلق به سر می برند دچار ناراحتی و کدورت خاطر نمی شوند و آنچه که جامعه را در شرایط مثبت قرار می دهد احساس رضایت و نارضایتی است. این که وضع ما خوب است یا بد، تابع تلقی ما از وضعمان نسبت به انتظاراتمان است.

یعنی اگر انتظارات بالا برود و فاصله ی بین امکانات و انتظارات زیاد بشود عدم رضایت خلق می شود و اگر فاصله ی بین انتظارات و واقعیت کم بشود رضایت خاطر پیدا می شود.

اگر در شرایطی قدرت تغیییر مثبت یا بهبود شرایط واقطی وجود نداشته باشد ولی در عوض انتظارات که تبع رفتار حاکمان است بالا نباشد رضایت خاطر بهتر تامین می شود و احساس شادی و آرامش خاطر راحت تر فراهم می شود.

به نظر شما آثار ساده زیستی مسولین چه می تواند باشد؟

یک اثر ساده زیستی مسئولان این است که انتظارات را کم می کند و فاصله بین امکانات و انتظارات را کم می کندد در نتیجه رضایت خاطر عمومی بیشتر فراهم می شود.

اثر دیگری هم دارد: نوع سومی از فقر وجود دارد که به آن فقر احساسی می گویند. این فقر مربوط به داشتن و نداشتن نیست. ممکن است در جامعه فقر نسبی و مطلق وجود نداشته باشد، ولی فقر احساسی باشد. این فقر ناشی از مقایسه ی وضعیت خود آدم با گروه های مرجعش می باشد. در یک حکومت دینی که حاکمان بنا بر فرض، دین دار هستند و اخلاق و رفتارشان الگو می باشد، اگر رفتار مشابه اشراف، طاغوتیان و تجمل گرایان داشته باشند (که مطلق این ها را سرمایه داران بی مبالات انجام میدهند) مردم خودشان را با آنها (گروه مرجع) مقایسه می کنند و چون نسبت به آنها ندار تلقی می شوند احساس عدم رضایت می کنند.

یک نمونه عینی برای بحث بنده رفتاری است که آقای هاشمی رفسنجانی در دوره ی ریاست جمهوری خود نشان دادند. ایشان به خاطر سلیقه ای که داشتند، تجمل فردی و خانوادگی خود را به تجمل اداری هم سرایت داد. و از تجمل گرایی با صراحتی تمام دفاع کرد و ساده زیستی را تخطئه کرد. و ایشان گفتند که ما باید مانور تجمل بدهیم و نتیجه این شد که فقر احساسی شدت پیدا کرد، و با اینکه بعد از جنگ آقای هاشمی خدمت زیادی در بازسازی کرد اما چون انتظارات را بالا برد و سطح برخورداری خود و هم کارانش را افزایش داد و خواست تجمل گرایی را به یک ارزش تبدیل کند، نتوانست رضایت مردم را جلب کند واین فاصله ی بین مردم و مسئولین اتفاق افتاد.

جایی دیگر، تجمل گرایی و اشرافی گری مسئولان در توزیع منابع عمومی، خود را نشان می دهد؛ یعنی اینکه وقتی بودجه می نویسند صد ها نیاز جلوی دولت هست و منابع محدودی را در اختیار دارد این که پول ار به کجا اختصاص دهد خیلی تابع تمایلات مسئولین است. اگر مسئولی، وزیری، وکیلی و یا رئیس جمهوری اشرافی گری را برای خودش مثبت تلقی کند، به طور طبیعی حاجت های یک فرد اشرافی و تجمل گرا در نظرش اولویت دارد نه حاجت مردم مستضعف و فقیر.

بنا بر این وقتی می خواهد منابع تخصیص دهد مثلا: ساختن یک پارک با فلان ویژگی ها برای تفرج افراد سیر در نظرش مهم تر است تا تکمیل درمانگاه یک مرکز بخشی در سیستان و بلوچستان یا روستاهای سمنان. در نتیجه نتخصیص منابع در جهت ارضای ثروتمندان، متمکنان و طبقات متوسط به بالا بیشتر صورت می گیرد.

و این خودش فقر را اضافه می کند. و مثل آن داستان ملکه ی انگلیس می شود که در جلوی کاخش عده ای فقیر و بی نوا اعتراض می کردند، در حالی که او در بالای پشت بام کاخ قدم می زد از اطرافیان پرسید: اینها چه می گویند؟ اطرافیان به او پاسخ دادند: اینها می گویند که ما نان نداریم که بخوریم و گرسنه ایم و ملکه گفت: چقدر بی ادب! نون ندارند، خب شیرینی خامه ای بخورند!یعنی درد آنها را درک نمی کرد.

امیرالمومنین علی (ع) در جاهای مختلف نهج البلاغه مخصوصا در نامه ی ۴۵ به عثمان بن حنیف می فرمایند: چگونه من به عنوان امیرالمومنین شب سیر بخوابم درحالی که در یمن و یمامه (که زیردست های حکومت آن موقع بود) از فرط گرسنگی نتوانند سر به بالین بگذارند. البته حضرت علی (ع) همان جا می فرمایند که: « الا و انّ امامکم قد اکتفی من دنیاه بطمرین و من طعمه بقرصین الا و انکم لا تقدرون علی ذلک ولکن اعینونی بورع و اجتهاد و عفّه و سدادٍ؛ بدانید امام شما که من علی هستم از دنیای خودش به دو جامۀ کرباسین کهنه و به دو قرص نان بسنده کرده، بله شما قدرت این که عین من علی رفتار کنید ندارید. ولکن مرا کمک دهید و با من همراهی کنید در پیشه کردن پرهیزکاری، ورع، در اجتهاد و تلاش و سخت کوشی، در عفت و پاکدامنی و در سداد و راستی.»

متاسفانه در کشور عکس این عمل کردیم و این شد که مردم هر روز بیش از پیش از حکومت دور شدند.

– ویژگی زندگی ساده چیست؟ و اگر بخواهیم یک شیوه ی زندگی را به جوان امروز نشان بدهیم، برای ادامه ی زندگی و میسرش این ویژگی ها چگونه باید باشد که هم منطبق با شیوه ی نوین امروزی، و هم منطبق با شیوه ی زندگی امیرالمومنین باشد و کلا اینکه از نظر شما زندگی چگونه باید به جوان نشان داده شود؟

عرض کنم خدمت شما که ما با نصیحت نمی توانیم این مشکلات را حل کنیم. ما با گفتن این حرف ها فقط می توانیم از مرز های عقیدتی اسلام دفاع کنیم. ولی با حرف، جوان زندگی ساده را انتخاب نمی کند. برای اینکه می بیند و می گوید: شما اگر راست می گویید خودتان چرا طور دیگری عمل میکنید؟

بنابراین شما تا وقتی که از بالا تغییر رفتار ندهید، از پایین عموم جوان ها و مردم نمی روند به سمت ساده زیستی. حالا تک و توک افرادی را خدا برای اتمام حجت می گذارد. بنابراین باید این از جایی آباد شود که شروع شده «ماهی از سر گر بگندد نی ز دم»

پیامبر اکرم فرموده اند:«دو دسته هستند که اگر به صلاح باشند، جامعه صالح می شوند: الامراء و الفقهاء؛ امیران (رهبران جامعه) و فقیهان (عالمان و دانشمندان جامعه اعم از روحانی و غیر روحانی)

حرف هایی که بنده می گویم از سر سیری نیست؛ خود بنده به آنها عمل می کنم و سعی می کنم در پست هایم هم به آنها عمل کنم. فرزندانم نیز همه عمل می کنند و می دانم که این هم کفایت نمی کند.

من هفت فرزند دارم؛ پنج پسر و دو دختر که همه هم ازدواج کرده اند. وقتی خواستم برای پسر هایم زن بگیرم طبق دستور مامون بین دوستان و آشنایان خودم گشتم کسی را پیدا کنم که پست سیاسی نداشته باشد اما با انقلاب باشد. یکی دختر یک معلم بود، یکی دختر یک کارمند صدا و سیما بود و ….

برای دخترانم نیز که خواستگار آمد، ما نگاه نکردیم که اینها از نظر مالی دارا هستند یا نه. مهریه ی دخترانم ۱۴ سکه بود، جشن مختصر گرفتیم و خرید مختصر کردیم. البته ابراز محبت به حد کفایت انجام می شود اما نه به شکل مادی. الان عروس های من از نظر طرح مسائل داخلی خانه خودشان به من نزدیک ترند تا به پدران خونی خود.

مقصود این است که نباید رئیس جمهور و وزرا تالار های گران قیمت اجاره کنند و سوروسات مفصل اشرافی بدهند.

اگر فردی مثلا دختری در گرفتن جهیزیه، با بهانه های مختلف لوازم مختلف و غیر ضروری درخواست کند، من پیش از اینکه این دختر را ملامت کنم هزار برابر بیشتر مسئولین را ملامت می کنم مخصوصا مسئولی که روحانی هم بوده باشد.

چون این ها کاری کرده اند که این جوان بی گناه فریب بخورد و به این ظاهرسازی ها اهمیت بدهد و برای تامین معیشت غصه بخورد، دچار حسرت بشود، افسردگی پیدا کند و خانه نشین بشود. ملامت متوجه مسئولین کشور است که خودشان به سبک های اشرافی زندگی می کنند.

توصیه شما به جوانان چیست؟

بنابراین توصیه ی من به جوانان این است که اگر دوست دارند مزه ی داشتن این چیز های تجملی را بچشند، کمی از خواسته های خود صرف نظر کنند و زودتر ازدواج کنند. اگر مزه ی این کار بیشتر نبود بنده را ملامت کنند. یک بار امتحان کنند؛ یک بار به جای اینکه به مسئولین تجمل گرای کشور نگاه کنند به رهبری نگاه کنند، به مسئولین ساده زیستی که می شناسند نگاه کنند و خودشان تجربه کنند و ببینند که نداشتن همراه با نیاز شیرین تر است یا داشتن همراه با درخواست و التماس از این و آن پس از ازدواج؟ اگر شیرین تر نبود بنده را ملامت کنند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *