همه باید کمک کنند!

تیر ۰۹

همه باید کمک کنند!

گپ و گفتی با دکتر غنی زاده ریاست محترم دانشکده بهداشت دانشگاه درباره آلودگی هوای کلانشهرها

همه باید کمک کنند!

به کوشش: سجاد یاراحمدی

8

اشاره :

آقای دکتر ضمن ارزش سلام و تشکر بابت وقتی که در اختیار بنده و خواندگان مجله آرمانگرا قرار دادید با چند سوال در زمینه آلودگی هوا و وضعیت هوای تهران و کلان شهرها که تبدیل به یک معضل شده است و ما شاهد کوتاهی سیستم ها و ارگان های دست اندر کار در این زمینه می باشیم. مزاحم شما شدیم که ببینیم میتوانیم پیشنهاداتی به این دوستان مسئول داشته باشیم یا خیر؟

بسم الله الرحمن الرحیم تشکر میکنم از شما و سایر همکاران در مجله خوب آرمانگرا که به هر حال حسب مورد و وظیفه مسائل و مشکلات موجود در حوزه ی سلامت را به طور مستقیم و بعضا سایر حوزه هائی که به بحث سلامت و بهداشت مردم ارتباط دارند را رصد می کنید و پیگیری می کنید.

نکته ای که در خصوص صحبت حضرت    عالی باید عرض بکنم بحث وضعیت آلودگی هوا هست ،خب این پدیده ی آلودگی هوا یا وضعیت آلودگی هوا چیزی که در اغلب کشورهای مختلف دنیا بویژه کشورهای صنعتی و پیشرفته  رخ می دهد.

اما نکته ای که هست اینه که  فقط در کشور ما نیست و فقط در کلان شهرهای ما نیست.یک بحثیه که به هر حال اقلیم، وضعیت توسعه صنعتی.وضعیت آموزش  مردم ، وضعیت توسعه زیرساخت ها و ارزیابی های قبل از اقدام برای اجرای یک پروژه موثر است در این داستان.نکته ای که در کشورهای پیشرفته بحث آلودگی هوای آنها واقعیت امر آنها امده اند مسائل خودشان را با بحث ارزیابی های قبل از اقدامات توسعه ای اعم از صنعتی،عمرانی،خدماتی و حتی بعضا آموزشی ارزیابی می کنند.حتی پروژه های تجاری را میگویند آگر فلان پروژه در فلان نقطه ی شهر اجرا بشود یا فلان پروژه صنعتی در شهر انجام بشود دور نمای وضعیت محیط زیست این منطقه چه خواهد شد و وضع موجود منطقه چه هست، که حالا بحث های تخصصی خاص خودش را میطلبد.اگر واقعا دور از هرگونه سوء گیری این کارهاشون رو انجام می دهند ، اگر به نتیجه ای رسیدن که نه، این پروژه لازم الاجرا در این شهر نیست و با ملاحظات زیست محیطی مثل آلودگی هوا که یکی از إلمان های بحث محیط زیست منافات دارد به جد این پروژه را در آنجا اجرا نمی کنند. و یا اینکه اگر برسند به یک گزینه ای که اجرای پروژه با ملاحظاتی ،دقیق می روند این ملاحظات را مورد توجه قرار می دهند و عملی می کنند.

حاصل این می شود که در این کشورها وضعیت آلودگی هوا به لحاظ توسعه ای خیلی دچار دگرگونی به سمت بد شدن نمی شود، چون از قبل یک دورنمائی را دیده اند و در واقع آن شرایط لازم را برایش محیا کرده اند که وضعیت بدتر نشود این یک نکته،

نکته دیگری که هست خب آنجا می آیند یکسری اقدامات خیلی خوبی را انجام می دهند طرح هائی دارند به طور اختصاصی ، آنها را انجام می دهند که وضعیت را از آنچه که موجود هم هست بهتر بکنند.بعنوان مثال یکی از بحث های جدی در آلودگی هوا بحث ذرات کمتر از ۵/۲ (دو و نیم)میکرومتر که منشا آلودگی هوا می باشند خودWHO اعلام کرده که حدود ۱۰ میکروگرم در مترمکعب اگر باشد این ذرات، این ذرات آسیب زننده است ولی آمریکائی ها آمده اند چه در کشور خودشان و چه با هدایت خودشان در کشورهای دیگر طی مطالعات اپیدمیولوژیکی ، دیده اند که ذرات بالاتر از ۸ میکروگرم برای بشر آسیب زننده هست.

بنابراین حتی اینها دارند کارهائی میکنند که در بحث ساینسی که استاندارد های تدوین شده توسط WHO را به چالش بکشند.این در واقع نتایجی که می آید بیرون دستگاه های اجرائیشان مثل وزارت بهداشت، حالا در سیستم خود ما اگر حساب کنیم، یا در واقع مرکز کنترل بیماریهاشون، یا اداره خدمات سلامتشان ، می آید اینها را بصورت قوانین مشخصی می برند پشتوانه قانونی می دهد یعنی دستگاه های اجرائی را کمک می کند در بهبود دستیابی به آن استاندارد ها ،مثل مثلا وزارت انرژیشان را، سیستم حمل و نقل آنها را و صنایع خودروسازی و همه اینها را مکلف می کنند یعنی بعنوان یک مطالبه گر دارد عمل می کند وزارت بهداشت آنها.آنچه که واقعیت خیلی به چشم نمی خورد حالا بعضی و تنها جناب وزیر جناب آقای دکتر هاشمی  یک گریزهائی به این داستان ها می زند که بعنوان یک مطالبه گر حفظ و ارتقاء سلامت مردم،صحبت هائی را می کند بنده خدا،ولی خب اینها بقول گفتنی به تنهائی میسر نیست و همه ی دستگاه ها باید بیایند و کمک کنند به این موضوع .ما مشکلی که داریم واقعیت امر خیلی به طور سیستماتیک و همه جانبه در کشورمان روی این داستان خیلی عمل نمی کنیم در بحث کنترل آلودگی هوا چون عوامل متعددی موثر است ، ببینید به عنوان مثل سیستم حمل و نقل به هر حال متولی آن شهرداری است، نگاه بکنیم کشورهای مختلف دنیا، پیشرفته هاشون ، بدترین وضعیت آلودگی هوای شهرهای خودشان را با توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی بهبود داده اند.

آنچه که ببینید واقعیتش خیلی ما خوب تویه این زمینه کار نکردیم بعنوان مثال ما بگوئیم، آی مردم شما بیاید از سیستم حمل و نقل عمومی استفاده کنید،جدا آیا سیستم حمل و نقل عمومی این دفعه مردم آمدند و بخواهند استفاده بکنند آیا پاسخگو هست، قطعا پاسخگو نیست، یا در رابطه با بحث های توسعه شهری ، توسعه ی تقاطع های غیر هم سطح برای حذف چراغ های قرمز تقاطع ها و ترافیک های پشت سر اینها شهرداری متولی است و بایستی اقداماتی موثری در این زمینه انجام بگیرد ای در زمینه هوشمند کردن چراغ های راهنمائی و رانندگی اینهائی که من می گویم همش در کشور ما تحت عنوان طرح جامع کاهش آلودگی هوا وجود دارد و حتی به دلیل اینکه متاسفانه اجرا نشده،آمده اند برایش متمم زده اند، یعنی اینکه دستگاه های اجرائی وظیفه خودشان را در رابطه با طرح جامع کاهش آلودگی هوا انجام نداد، وضعیت بدتر شد،آمدیم گفتیم چکارش بکنیم، آمدیم متمم برایش زدیم چندسالی هم هست از آن متمم می گذرد ولی خیلی خبری نیست ،شاکله ی اصلی مشکل آلودگی هوا در کشور ما یکیش این است که یک متولی مشخص قوی، با دانش کافی با قدرت اجرائی مناسب به نظر می آید که هنوز درست و حسابی تعریف نشده است.

نکته دیگر اینکه دستگاه های اجرائی کمک کننده به بهبود وضع هم خیلی هنوز وظایف خودشان را اجرا نکرده اند با هم همکاری ندارد.یک اینکه همکاری ندارند یکی هم اصلا به مووضع بعنوان مقوله ی جدی دستگاه های اجرائی نگاه نمی کنند.

آقای دکتر چرا این دستگاه ها با هم همکاری و هماهنگی لازم را ندارند؟  

ببینید وقتی که یک کوردیناتور یا هماهنگ کننده مشخصی وجود نداشته باشد و این کوردیناتور با دانش کافی،با قدرت کافی وارد عرصه نشود وضعیت نمی تواند خوب پیش برود،بعنوان مثال ببینید یکی از مسائلی که مورد توجه  بود در اون بحث جامع کاهش آلودگی هوا و همه جای دنیا هم به این نتیجه رسیدند باید انجام بگیرد، این بحث بهبود کیفیت فراورده های سوختی بود.خب ببینید هنوز هم که هنوز است ما چالش داریم در رابطه با بهبود کیفیت فرآورده های سوختی، یا در رابطه با فرآیند احتراق موتورها،چون شما نگاه بکنید  آمارها نشان می دهند که بیش از ۸۵ % آلودگی هوا در شهرهای بزرگ مربوط به اتومبیل های شخصی است.خب وقتی که در این وسط در کشور ما گاهی وزارت نفت می گوید من بنزینم استانداردهای لازم را دارد سیستم احتراق ماشین کشش سوزاندن این بنزینی که من تهیه کرده ام را ندارد.بعضی موقع اون می گوید که ما سیستم احتراقمان درست است این سوخت است که مشکل دارد . ببینید یک متولی بی طرف و ناظر،مجهز به دستگاه های کنترلی یعنی نظارتی ، دستگاه تستی وجود داشته باشد و بخواهد دقیق اینها را آنالیز بکند براحتی می رسد که فلان دستگاه کار خود را درست انجام نداده است یا هنوز شما در بحث سیستم های راهنمائی و رانندگی خیلی از چهارراه های ما را هنوز در اغلب شهرها، بویژه در این کلان شهرهائی که مد نظر مشکل آلودگی هست، چراغ های راهنمائی و رانندگی اکثرا هنوز بصورت دستی توسط یک نیروی راهنمائی و رانندگی دارد قرمز و سبز و زرد می شود، معلوم است که بالاخره مشکلات خاصی را در سیستم های حمل و نقل ایجاد خواهد کرد ، ترافیک روان نخواهد شد، و وقتی هم که ترافیک روان نشود مشکل آلودگی هوا با آن نوع آلاینده ها منتشره وضعیت را پیچیده تر خواهد کرد.

آقای دکتر به نظر شما نظام سلامت کشور که شامل وزارت بهداشت،دانشگاه ها و بیمارستان ها می باشد در تقابل با این آلودگی باید چه اقداماتی را در جهت کاهش آلودگی و آسیب کمتر و تاثیرات منفی بر روی  انسان بشود باید انجام دهند؟

ببینید ، دانشگاه یک دستگاه یا یک سیستم آموزشی- پژوهشی است متاسفانه آن چیزی که مشکلی در رابطه با این موضوع در کشور ما وجود دارد ،ارتباط دستگاه های اجرائی با دانشگاه ها بسیار ضعیف است . یعنی دستگاه های اجرائی خیلی به نظر نمی آید که به دانشگاه ها پروژه های منسجم و اثرگذاری را سفارش بدهند، این یک مشکلی هست. مشکل دیگر اینکه دانشگاه هها چون سفارش کار برایشان خیلی بطور موثر و درست و حسابی انجام نمی گیرد خودجوش یکسری کارها انجام می دهند و می ماند در همان دانشگاه ،یعنی خب ما مثال دانشگاهی مون هم خیلی مشکل پرابلم بیس(problem bace) نیست یعنی خیل کم داریم نگاه می کنیم که مشکل بریم حل بکنیم حالا اگر یک کسی هم پیدا بشود و برود مثلا مشکل پرابلم بیس(problem bace) کار پژوهشی انجام بدهد ببینید اینقد ناهماهنگی ها و مشکلات در اجرای کار وجود دارد که اولین کار را که انجام می دهد می بوسد و می گذارد کنار . اما دانشگاه ها می توانند پروژه های پرابلم بیس(problem bace) یا مبتنی بر مشکل تعریف بکنند و اولین نکته ای که بخواهد به هر حال در سیاستگذاری در رابطه با کاهش یک مسئله  بخواهد انجام بشود به نظر من مطالعات کیفی و مطالعات توصیفی است  که متاسفانه با توجه به این وضعیت این مقاله فلان بیاید n تا مقاله باید در بیاید از پایان نامه ها و طرح ها و پروژه های، این یک مقدار باعث شده ما این قضیه دانشگاه ها دور بشوند، مشکلات ما روی زمین مونده اند، می رویم یک کارهائی را انجام می دهیم که به نظر می آید اغلب مقاله محور هستند کارهائی که انجام میگیرد در دانشگاه ها بنظر می آید یک سیاست هائی باید در سطح کلان انجام بگیرد که طرح ها، یا پروژه هائی حمایت بشود که مبتنی بر حل مشکل  باشد ، دستگاه های اجرائی به معنای واقعی بیایند همکاری کنند با دانشگاه ها، پروژه ها را سفارش بدهند به دانشگاه ها ، دانشگاه ها هم  اصولی، دقیق و موضوعی روی آنها کار بکنند به عنوان مثال در بحث آموزش و تنویر افکار عمومی ، مثلا در دانشگاه ها حوزه ی آموزش بهداشت ، آموزش حمل و نقل ترافیک ممکن است انجام بگیرد ،ولی به نظر می آید اینها در دستگاه های اجرائی مورد توجه قرار نمی گیرد، این اشکال اصلی به نظر می آید این خواسته دستگاه اجرائی نیست. دستگاه اجرائی این را نخواسته و دانشگاه رفته این را خود جوش انجام داده است بعدشم تازه وقتی ارائه می دهیم دستگاه های اجرائی می گویند ما که اصلا نیازی نداشتیم، چنین چیزهائی را ما حل کردیم ، در صورتی که مشکل روی زمین باقی مانده است.

بنابراین یک ارتباط تنگاتنگ باید بین دستگاه های اجرائی و دانشگاه ها، بطور خیلی منسجم و قوی برقرار بشود این هم نه با تعداد محدودی دانشگاه، ممکنه الان این حرف ها را بشنوند و بگویند بله آقا ما که با فلان دانشگاه ،فلان دانشگاه ، نه خیر، ببینید اتفاقا اینکه بصورت خیلی با رویه  های خاص پروژه هایشان واگذار می شود به یک دانشگاه خاص این خودش غلط است ، باعث می شود خیلی وقتها هزینه هائی هم انجام شود، زمان مهمترین فاکتور حل بشود. ولی ان نتیجه مطلوب بدست نیاید وقتی که ببینید مثلا آگهی زده اند خیلی اصولی و درست ،دستگاه اجرائی فلان در نظر دارد پروژه فلان را به دستگاه ها واجد شرایط واگذار کند. بصورت اصولی پروپزال ها، طرح ها، بره تویه یه کمیته منصف بدون سوء گیری بررسی بشود.ناظر درستی داشته باشد و پروژه انجام بگیرد.این مشکلی است که ما در دستگاه های اجرائی و دانشگاه هایمان به هر حال داریم و چون مشکل انجام پروژه های مبتنی بر  مشکل در فیلد ،یا در صحنه ،بسیار سخت است و اغلب هم خیلی آورده ای برای استاد ندارد و یا برای دانشجو بسیار سخت است کمتر کسی می رود سراغ این قضیه بنابراین ما بایستی یک رویکردها در  دانشگاه ها ، اونم از خود بالا وزارت اصلاح بشود. خیلی کارها را از مقاله محوری صفر در بیاوریم یعنی وقتی یکسری کارها انجام می شود که قابلیت چاپ ندارد ولی مسئله ای را حل می کند این رویکرد اصلاح بشود دستگاه ههای اجرائی قوین بیایند ارتباطشان را با دانشگاه تقویت کنند.

در مورد نقش ساخت و سازهای بی رویه و بلندمرتبه سازی در کم شدن توانائی هوا در خود پالائی لطفا توضیح بدهید؟

این بحث توسعه شهری است . ما اول بحثمان نیز عرض کردیم که در جاهای مختلف دنیا واقعیتش که خود توسعه ی شهری با ارزیابی هائی انجام میگیرد یعنی می گوید من اگر بروم فرضا توسعه ی شهری رابکشم به سمت غرب،بکشم بسمت جنوب،بکشم بسمت شرق یا شمال یا هرجایه دیگر این در واقع چه پیامدهائی برای ما خواهد داشت ،چه میزان وضعیت حمل و نقل نیاز به خودرو خواهد داشت، بار آلودگی تولید شده در این منطقه مقدار خواهد بود و …..  خب می آئیم بر اساس آنها  اصلا تصمیم می گیرند که این توسعه انجام بشود یعنی شهر همینجوری طولش یا ارتفاعش افزایش پیدا کند یا نه، این در کلان توسعه ی شهری هست اما یک نکته ای که شما فرمودید در رابطه با بلند مرتبه سازی و مسائل اینها، این خب شاید مبنا براین باشد که اینها تغییری در توربولانس ،اختلاط آلاینده ها ، اختلاط های جوی ممکن است تاثیر گذاشته باشد و محدودیت هائی را ایجاد کنند. ببینید اختلالات جوی که بخواهد در این مقیاس کوچیک در واقع نتواند عمل بکند یعنی تاثیر پذیر باشد از مثلا یک ساختمان ۲۰ طبقه یا چند تا ساختمان ۲۰ طبقه،  این قطعا در پخش آلودگی هوا آنچنان موثر نیست، بنابراین آن اختلالات ها، آن گردش های هوا، آن ناپایداری های هوائی موثر است در پخش آلودگی هوا که مقیاس آن نسبتا بزرگ باشد از نظر قدرت عمل به اندازه کافی قدرت عمل داشته باشد که بتواند آلودگی هوا را پخش بکند و قطعا اینها با یک موانع مثل ساختمان های بلند و این حرفها در یک شهر خیلی مهار نمی شود ،بنابراین برای بحث بلند مرتبه سازی و این حرفها شاید دوستان بگویند یکی از موانع جدی همین است ،نه،این بلند مرتبه سازی ها بطور غیرمستقیم باعث می شود خب شهر مهاجر پذیر باشد ، جمعیت پذیر باشد، یعنی خونه هائی که ساخته شد کسانی می آیند در آنها اسکاان پیدا می کنند، و کسانی که می روند در ساختمان های بلند مرتبه زندگی می کنند حداقل یکی دوتا ماشین را دارند. یعنی وقتی یه چنین شرایطی در یک شهر ایجاد می شود ما به خودی خود در واقع منبع انتشار آلودگی را افزایش دادیم. این از این حیث می تواند در بحث کیفین هوا ، در بحث تولید آلاینده های هوا موثر باشد.

چرا جدیدا ما شاهد این هستیم که هوای تهران قدرت خودپالائی خودش را از دست داده است یعنی حتی با ریزش های جوی بعد از چندروز یا حتی بعضا چند ساعت که این ریزش ها قطع می شوند ما بازم آن آلودگی را داریم ، پرا شرایط جوی تاثیر زیادی روی این آلودگی و خود پالائی هوای تهران ندارد؟

وضعیت اقلیم و جغرافیای تهران شرایط خاصی است، شما اگر نقشه ی تهران را با کوه های اطرافش نگاه بکنید ببینید یک شرایط خاصی را دارد شما تهران را یک دره ای در نطر بگیرید ،یک کاسه ای در نظر بگیرید که از قسمت شرق تهران یک لبه ی کوچکی از این کاسه شکسته و بعنوان کولیدر خروجی آلودگی هوا عمل میکند این نیست که الان PERFORMANS  جوی در انتشار آلودگی و کاهش آلودگی هوا که دارند عمل نمی کنند، نه،در هر اقلیمی در هر شهری اقلیم یا وضعیت جغرافیائی آن شهر یک توان خودپالائی خاصی را دارد که این همه جا هستش مشخص هم هست . این ما هستیم که با توسعه ی ناپایدار و عدم آینده نگری، اومدیم آنقدر این شهر را به یک شکل خاصی از نظر صنعتی ، از نظر مسائل مختلف شهری توسعه دادیم بدون اینکه توجه کنیم به این قضیه توان و پتانسیل و خود پالائی این شهر در بحث آلودگی هوا، و وقتی که ما این توسعه های ناپایدار به این شکل انجام شد خب از توان خودپالائی شهر خارج شد، بخاطر همین، وقتی از توان خارج شده دیگه یه حدی عمل می کند علت اصلیش همین است که وقتی که توان خودپالائی ثابت بماند، از ان در المان های انتشار کننده ی الودگی افزایش پیدا بکند، بخش زیادی از این نمی تواند خود پالائی رویش انجام بگیرد و تشدید می شود و اغلب افزایش پیدا می کند ما اغلب تعداد روزهای خیلی زیادی را داریم در تهران که به دلیل شرایط کلیماتولوژیکی خاص، شرایط توپوگرافی خاص غلظت آلودگی بیشتر از حد مجاز است. این تقصیر شهر یا ناحیه اقلیمی یا جغرافیائی  نیست، مشکل سیاستگذاران و توسعه ی شهری و دستگاه های اجرائی و سازمان حفاظت محیط زیست است که فرضا توسعه ها به شکلی انجام میگیرد که خارج از طرفیت خودپالائی این شهر هستش مثال عامه ای بزنیم ؛ ببینید یک ماشینی که مثلا توان حمل ۲ تن بار را دارد و شما بدون اینکه توجه بکنی به مشکلات فنی که این ماشین ممکن است ایجاد بشود، برایش مثلا ۵/۳ تن برایش بار بزن، ۴ تن برایش بار بزن. این خب ممکن است یک سرویس دو سرویس برود، ولی قطعا در سویس چهارم  با مشکلات فنی خاصی مواجه می شود و هزینه های زیادی هم روی دست صاحبش می گذارد. الان وضعیت شهرهای بزرگ ما تهران یک چنین حالتی هستش .اگر برآورد بکنیم عدد و رقمش هم موجود است، چند سال پیش مجمع تشخیص مصلحت نظام یک مطالعه ای انجام داد که برآورد کرد وضعیت آسیب های اقتصادی ناشی از الودگی هوای چند درصد درآمد ناخالص ملی است ،حتی این را بانک جهانی هم برآورد کرده که تا ۲۰۱۶ یک رقم خیلی درشتی هم هست از درصد درآمد ناخالص ملی کشور بواسطه آلودگی هوا مستهلک می شود ، از بین می رود، هدر می رود، صرف مسائل مشکلات ناشی از آلودگی هوا می شود.شما بحث مورتالیتی ها را ببین،مرگ و میر ها را نگاه بکنید تشدید بیمار ها را نگاه بکنید، افزایش بستری شدن در بیمارستان را نگاه بکنید، همه ی اینها مولد بحث آلودگی هوا هستش که خود اینها اگر تبدیل به عدد و رقم بشود همان تقریبا عدد و رقمی در می آید که پیش بینی مجمع تشخیص مصلحت نظام است،بانک جهانی هستش . این مشکل مشکلات مربوط به توسعه ما هستش اون در واقع ملاحظات زیست محیطی و پیامدهای ناشی از توسعه ها خوب تبیین نمی کنیم، خوب توجه بهش نمی کنیم باعث می شود که آلودگی هوا به این شکل که الان ما خودمان داریم خودش را نشان بدهد.

استاد بعنوان سخن آخر با خوانندگان و مجله آرمانگرا؟

من البته پیشنهادی که دارم اینه که، اگر واقع این مجله می رسد بدست مسئولین اجرائی، واقعیتش اینکه توجه کنند به بحث آلودگی هوا، آنچه را که در قانون وظیفه هست به وظایف خودشان در واقع  در رابطه با کاهش آلودگی هوا کمک بکنند از شما خواهشی که دارم بعضا یک تلنگرهائی بزنید در رابطه با آموزش های عمومی، بالاخره در رابطه با مباحث مختلف، آلودگی هوا هم یکی از این معضلات می باشد این مورد توجه قرار بگیرد و تا زمانی که بحث آلودگی هوا حلش ،آن هم همه جانبه ،یک متولی خاصی پیدا نکند و به یک دستگاه اجرائی مشخصی سپرده نشود ما وضعیتون شاید بدتر از این هم خدائی نکرده بشود .ببینید سازمان حفاظت محیط زیست بعنوان یک دستگاه مانیتورینگ پایشی دارد عمل میکند، اینکه جدی وارد عمل بشود و کارش را انجام بدهد خیلی ما شاهدش نیستیم. بنابراین یک دستگاه خاص متولی، حالا در وزارت کشور می خواهد بشود، در سازمان حفاظت محیط زیست میخواهد بشود، ویژه برای این دستگاه برای این مسئله تشکیل و برنامه ریزی بشود، ولو برای کوتاه مدت فعالیت های ۴ ساله ۵ ساله این چیزی است که به نظر می آید می تواند انجام بگیرد. دانشگاه ها در رابطه تنویر افکار عمومی، آموزش عمومی مردم مطالب فراهم بکنند رسانه ی ملی اگر مجله می رسد به اونجا یک کسی حرف ما را شنید واقعا در برنامه های خودشان آموزش و تنویر افکار عمومی را به عنوان یکی از برنامه های اصلی آن طرح جامع کاهش آلودگی هوا چندین سال پیش تنوین و اجرا هم نشد بطور جد مورد توجه قرار بدهد این فرضی است که ما از دوستان انتظار داریم. 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *