فرو ۰۳

گفتگو با دکتر محمود تولایی ریاست مرکز تحقیقات ژنتیک نور

اتکا به نیروی های متخصص کشور افتخار ماست

 

به کوشش: فرید نجدصفاتی صدرا طاهری ملکی

 

اشاره :

استاد بسیجی دکتر محمود تولایی متولد اصفهان و از مفاخر علمی کشور هستند که با ابتکار علمی خویش چندین سال است به انتظار تعداد کثیری از مادران شهدای گمنام پایان داده اند و دستاورد قابل توجهیب را در شناسایی مفقودین به کشور هدیه کرده اند بد نیست بدانید شهدای شاخصی توسط دکتر و همکاران  مانند شهیدان برونسی ،طهرانی مقدم ،علی هاشمی ، عباس دوران و…تشخیص هویت قطعی شده اند ساعتی را میهمان این عزیز در مرکزشان در خ ولی عصر بودیم که ماحصل ان اکنون فراروی شماست .

**

با سلام وتشکر از شما خواهشمند هستیم که توضیحاتی درباره مجموعه و اهداف آن و حضرت عالی بفرمائید؟

مرکز تحقیات ژنتیک نور بنا به اقتضای و بهره گیری از دانش ژنتیک و احساس نیاز کشور تاسیس گردید.امروزه بسیاری از تشخیص های بیماری های سخت و پیچیده و نادر و چه بیماری های که موجب عقب ماندگی ها جسمی و ذهنی می شود را می توان با بهره گیری از دانش های ژنتیک تشخیص داد و این فرصت را در اختیار خانواده ها قرار داد که از تولد جنین بیمار پیشگیری بکنند.یکی دیگر از کاربرد های علم زنتیک در درمان بیماری های است که با روش های متداول پزشکی درمان نمی شود است. مرکز ژنتیک نور با توجه به اینکه برای شناسایی شهدای گمنام هشت سال دفاع مقدس تاسیس شده بوده اما بنا به اقضای نیاز در شناسایی پیکر شهدای عزیز مدافعین حرم در منطقه شامات نیز خدمات ارائه می دهد. ولی ما به این خدمات بسنده نکردیم به در بخش های تشخیص ژنتیکی و بیماری های ژنتیکی برای خدمت رسانی به خانواده های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و توده های مردم در مجموعه دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا..(عج) در حال ارائه خدمات هستیم همچنین در برنامه های پیشروی خود بحث ارائه خدمات ژنتیک در بیمارستان قلب جماران و غربالگری بیماری ژنتیکی مادر و نوزاد را در بیمارستان نجمیه در اینده کاری خود قرار دادیم و منتظر آماده سازی زیر ساخت های ارائه خدمت در این دو بیمارستان هستیم

مرکز ژنتیک نور برخودار از تجهیزات مورد نیاز سطح جامعه است و ما در حال حاضر به ارائه خدمات به آزمایشگاه های همکار هستیم و از توانستیم بخشی از درخواست های کشوز از بیرون کشور را پاسخگو باشیم ودر این عرصه خدمت از همکاری مخترعین و محقین و پژوهشگرانی که در زمینه های که وابسته به کشور های خارجی است جهت همکاری با موسسه استقبال می کنیم

خدمات که موسسه نور ارائه می دهند آیا خدمات ویژه ای هستند و وجه تمایز موسسه ژنتیک نور با سایر سازمان ها برای مثال پزشکی قانونی در چیست؟

در سال ۸۱  مرکز براساس یک نیاز مبرم ایجاد شد همانطور که اطلاع دارید ما حدود یازده هزار شهید مفقودالاثر داریم وبرای شناسایی پیکر شهدا نیاز به فناوری های به روز و پیچیده ای هستیم که براساس اسناد ومدارک موجود فناوری شناسایی ژنتیکی پیکر شهدا در اختیار مجموعه های مانند وزارت بهداشت و پزشکی قانونی و … نبود و در آن زمان پیشتاز و پیشرو این فناوری مرکز ژنتیک اف بی ای بود که طبیعا دستیابی کشور های غیر همسو خودشان به این فناوری محدود می کردند حتی زمانی که با نویسندگان مقالات این فناوری ارتباط برقرار می کردیم وقتی متوجه می شدند که با ای پی ایران با انها تماس گرفته ایم یا جواب نمی دانند و یا بیان می کردنند که در برقراری ارتباط با ایران محدودیت دارند اما به توانستیم به برکت وجود همین شهدای گمنام با تحیق و توسعه به این فناوری دست پیدا کنیم و امروز این فناوری هم در پلیس و هم پزشکی قانونی به وجود امده است

ما ناچار هستیم در پرونده ها و رخدادها از فناوری ژنتیک در بحث شناسایی استفاده بکنیم خصوصا در رخداد هایی که مانند سقوط هواپیما که شناسای از طریق پیکر ممکن نمی باشد یا در حوادثی مانند سوختگی های شدید مانند حادثه پلاسکو.

از طرف دیگر سازمان های همانند پلیس به دلیل تراکم کاری با ان روبه رو هستند با محدویت پاسخگوی مواجه هستن که دیگر امکان شناسایی پیکرهای شهدا دفاع مقدس برعهده این مجموعه ها گذاشته شود بنابراین ساز و کار لازم به وجود امد که بتوانیم با یک اهتمام بیشتر بر سرعت شناسایی افزوده شود.

بنابراین این مرکز به طور مستقل مسئولیت دارد در حوزه رخ دادها مانند جنک و اتفاق های که در سطح کشور اتفاق می افتد مانند تصادف قطار یا سقوط هواپیما و یا فاجعه منا به سازمان های مربوط اعلام آمادگی می کنیم و خودمان را جزئی از ظرفت ملی می دانیم و هر کجا که احساس نیاز شود به یاری سایر سازمان ها خواهیم رفت

اقای دکتر با توجه به این که فرمودید موسسه کار خودشو از سال ۸۱ آغاز کرده در طی این ۱۶ سال چه تعداد موفق به شناسایی پیکر شهدای گنمام کرده است؟

طی  این سالهای که موسسه کار خودشو آغاز کرد در ابتدای کار حدود سه الی چهار سال اول بیشتر تمرکز موسسه بر روی کارهای تحقیقاتی و ایجاد پروژه های که بود که برای موسسه کسب توان می کرد بود و بعد از سال ۸۶ ما کار خود را برروی شناسایی پیکر ها آغاز کردیم اما با توجه به اینکه ما برای شناسای پیکر شهدا نیاز به پروفایل ژنتیکی خانواده های شهدا و همچنین نمونه ژنتیکی شهدا و نرم افزار های قابل شناسایی و طتبق نمونه ها بدست امده باهم داشتیم فلذا ما در آن زمان از نیروی نخبه بومی جهت نوشتن این نرم افزار ها استفاده کردیم و تنواستیم نرم افزار بومی را بنویسیم این در حالی بود که نرم افراز هایی که در عرصه بین المللی موجود بود سرنخ آنها به اف بی ای برمی گشت و عمدا اینترنتی بودند و امکان ذخیره اطلاعات نبود بنابراین نرم افراز بومی را نوشتیم و امروز این نرم افزار در وضعیت توصعه یافته اش به زبان های عربی و انگلیسی اماده شده است و به کشور های هم سوی خود تقدیم می کنیم

حدود پنج هزار پیکر شهید از مناطق عملیاتی تفحص شده است که بخشی از آنها دارای اطلاعات لازم مانند پلاک بودند که قابل شناسایی بودند اما بخشی از این پیکر ها حدود سه هزار پیکر شهید فاقد اطلاعات لازم جهت شناسایی بودند که ما از این پیکر ها بانک داده های مشتمل بر اطلاعات ژنتیکی جمع آوری کردیم شرط دیگر موضوع بانک داده مرجع یعنی خانواده های شهدا می باشند بنا بر آمار موجود ۶۵% از والدین خانواده های شهدا یکی یا هردو مرحوم شده اند و این مسئله کار را مشکل می کند در صورت ما بانک داده های خواهر و برداران شهید ودر صورت ازدواج کردن شهید از فرزندان شهدا برای جمع اوری اطلاعات استفاده می کنیم و تا به امروز با همکاری ارگان هایی که ما را یاری کرده اند حدود ۶۰% از خانواده های شهدا نمونه برداری کرده ایم و طبیعتا ۴۰% از بانک داده ما ناقص است و بخشی از این پروفایل شناخته شده ما به نتیجه نمی رسد

مشابه کاری های که در این مجموعه صورت می گیرد در سطح بین الملی و سایر کشور ها به چه صورت انجام می پذیرد و آیا این فناوری منحصر به کشور های پیشرفته می باشد؟

در هر کشوری که اینگونه رخ داد ها وجود داشته باشد بسته به تعداد پیکر ها و ساختار موجود مسئله شناسایی متفاوت است مثلا در یک کشوری براساس یک اتفاقی ۵۰۰ پیکر نیاز به شناسایی داشته باشد که این موضوع شاید نیاز به خدمت جداگانه ای نباشد و در ساختار های مانند پلیس و پزشکی قانونی خدمات ارائه گردد اما کشور های در سطح انبوهی مانند دفاع مقدس با این موضوع روبه رو شده باشند استفاده از ساختار هایی معمول پاسخگو نخواهد بود برای مثال کشور های مثل عراق پزشکی قانونی یک مبنا قرار گرفته اما کمک های صلیب سرخ یک مجوعه ای گسترده ایجاد شده است و با مرکز ما در حال تعامل است

در سوریه نیز با توجه به بازگشت شرایط معمول و عادی این ظرفیت سازی هم در سوریه آغاز شده است و ما از ظرفیت های مرکز برای کمک رسانی به انها خدمات ارائه می دهیم و امیدواریم بتوانیم به پاسخگو درخواست آنها باشیم

در کشوری مانند قبرس در بین درگیری های که بین دو کشور ترکیه و یونان حدود دوهزار نفر در این منطقه مفقود شدند مرکز بزرگی در سازمان ملل ایجاد شده و با استفاده از ظرفیت های بیش از ده کشور توسعه یافته کار شناسایی در حال پیگری است ویا در کشوری مانند بوسنی که حدود هشت هزار نفر از مسلمانان مظلوم کشته شده اند کار شناسایی پیکر مفقودین توسط مرکزی زیر نظر اف بی ای در حال پیگیری است

واین برای ما افتخاری بزرگ است ما می توانیم بدون اتکا به نیرو های خارجی و کمترین نمونه ای را که حاوی اطلاعات ژنتیکی مردم ماست را برای شناسایی به بدون اینکه به این کشور ها بفرستیم شناسایی کنیم و ما هم اکنون به کشور های منطقه سرویس می دهیم

به عنوان سوال اخر آیا موسسه ژنتیک نور بستری را برای فعالیت های پژوهشی و تحقیقاتی دانشجویان علوم پژشکی برای پیشرفت علمی فراهم ساخته است یا نه؟

با توجه به این که این مرکز مسئولیت ایجاد مرکز سلول و مولکول را در مجموعه دانشگاه برعهده دارد و در برنامه های آتی خود پزشکی شخصی شده را  دارد، فلذا از همه ظرفیت ها و افراد نخبه ای که می توانند ما را در رسیدن به اهداف موسسه یاری کنند استفاده خواهد کرد و از ظرفیت ها انها حتما استفاده خواهد کرد

همانطور که مستحضر هستید فارماکوژنتیک یکی از عرصه های نوین در حوزه داروسازی و بیو تکنولوژی است و  ازشاخه های مهم پزشکی شخصی هم است بنابراین من توصیه می کنم که دانشجویان که علاقه مند هستند و آینده شغلی خود را در این زمینه می بینند می توانند قبل از گرفتن پایان نامه با مرکز تماس داشته باشند و تز خود را بر اساس نیاز مرکز بگیرند و مرکز نیز در این مسیر آنها را یاری خواهد کرد

یکی دیگر از حوزه های مهم پزشکی شخصی می باشد حوزه بیوانفورماتیک می باشد فلذا بنده از تمام افراد نخبه ای که می توانند ما را یاری بکنند دعوت به هم کاری می کنم

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *